Chất thải rắn là gì? Hướng dẫn phân loại & cách xử lý hiệu quả

Khái niệm chất thải rắn là gì được quy định rất rõ trong bộ Luật Bảo Vệ Môi Trường 2020. Hiểu một cách đơn giản, chất thải rắn bao gồm toàn bộ vật chất ở thể rắn hoặc bùn thải phát sinh từ các hoạt động sinh hoạt, y tế, nông nghiệp, công nghiệp và xây dựng.

Đặc biệt, theo quy định mới nhất, người dân bắt buộc phải phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn chậm nhất vào ngày 31/12/2024, nếu vi phạm sẽ bị phạt tiền. Việc phân loại không chỉ giúp bảo vệ môi trường, hạn chế lây lan dịch bệnh mà còn mở ra cơ hội biến rác thành “tiền”. Rất nhiều phế liệu như đồng, nhôm, nhựa, giấy… có thể được các đơn vị như Phế liệu Sao Việt thu mua lại với giá cao. Cùng tìm hiểu chi tiết về chất thải rắn và cách phân loại chuẩn xác nhất trong bài viết dưới đây!

Chất thải rắn là gì​?

Để định nghĩa chính xác nhất về mặt pháp lý, tại Khoản 18 và Khoản 19 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường 2020 đã quy định rõ:

Chất thải là vật chất ở thể rắn, lỏng, khí hoặc ở dạng khác được thải ra từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động khác.

Chất thải rắn là chất thải ở thể rắn hoặc bùn thải.

Như vậy, chúng ta có thể hiểu đơn giản, chất thải rắn là toàn bộ những vật chất tồn tại ở trạng thái rắn (hoặc dạng bùn) đã qua sử dụng, không còn giá trị với người dùng hiện tại và được thải ra môi trường từ các hoạt động sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh hàng ngày.

Nguồn gốc phát sinh chất thải rắn từ đâu?

Nguồn gốc phát sinh chất thải rắn là gì? Khi nêu rõ khái niệm về loại chất thải này, ít nhiều chúng ta đều biết rằng, bản chất của chúng là bùn thải, chất thải được phát sinh trong nhiều hoạt động kinh doanh, sản xuất, dịch vụ… Đây cũng chính là là nguồn gốc phát sinh của chất thải rắn, cụ thể:

• Phát sinh trong ngành công nghiệp: Tất cả các nguyên liệu, phế liệu trong quá trình sản xuất, gia công kim loại, nhựa hay cao su, giấy, thuỷ tinh đều được xem là chất thải rắn

• Ngành nông nghiệp: Các chất thải rắn có thể kể tới như rơm rạ, bao bì, chai thuốc trừ sâu hay chất thải có trong các lò giết mổ mỗi ngày

• Ở ngành y tế: Các chất thải rắn điển hình nhất là vật tư y tế, vải, bông y tế… 

• Sản sinh trong quá trình sinh hoạt: Ví dụ như chai lọ, hộp đựng thức ăn, rác thải sinh hoạt hay vỏ rau quả,…

• Chất thải rắn ở ngành xây dựng: Điển hình như sỏi đá, xi măng, đất, gạch ngói đã bị hư hỏng và không được dùng tới.

Hướng dẫn cách phân loại chất thải rắn sinh hoạt

Chất thải rắn được phân loại thành nhiều dạng khác nhau. Tuy nhiên, nổi bật trong số đó phải kể tới chất thải rắn sinh hoạt, công nghiệp, y tế, đô thị, xây dựng và chất thải rắn nông nghiệp.

Chất thải rắn sinh hoạt

Khi tìm hiểu về chủ đề chất thải rắn là gì, không ít người liên tưởng ngay tới rác thải sinh hoạt. Dựa theo thông tin từ Bộ Tài Nguyên và Môi Trường cho biết, chất thải rắn sinh hoạt được phân loại cụ thể như sau:

Nhóm 1: Các loại chất thải rắn có khả năng tái sử dụng, tái chế

• Giấy thải: Gồm các loại phế liệu từ giấy
• Nhựa thải: Gồm có các bao bì đựng thực phẩm, mỹ phẩm dược phẩm,… cần phải tháo nắp, loại bỏ nước và thu gọn, giảm kích thước, thể tích. 

• Kim loại thải: Bao bì nhôm, sắt, kim loại đựng mỹ phẩm dược phẩm hay vật liệu nông nghiệp, xoong nồi, bát đĩa sắt, nhôm…

• Thuỷ tinh thải: Các chai lọ thuỷ tinh đựng mỹ phẩm, bia rượu, cần tháo lắp, làm sạch, xếp gọn

• Vải, đồ da: Quần áo, phụ kiện, giày dép, vali, chăn, màn rèm cửa,… có thể tái sử dụng 

• Cao su: Gồm có đồ chơi bằng cao su, dây chun

Nhóm 2: Chất thải thực phẩm

Bao gồm các loại rau, củ quả, trái cây cùng với những thành phần thải bỏ sau khi chế biến món ăn. Bên cạnh đó còn gồm các sản phẩm bỏ đi từ thịt gia cầm, thuỷ, hải sản.

Nhóm 3: Các chất thải rắn sinh hoạt khác

• Chất thải nguy hại: Bao gồm: bao bì đựng thuốc, axit thải, dung môi thải, bình ga, sơn, mực, kim tiêm, khẩu trang, bóng đèn huỳnh quang, nhiệt kế, ắc quy

• Chất thải cồng kềnh: tủ, bàn ghế, khung cửa, cánh cửa

• Chất thải còn lại: vỏ các loại hạt, chiếu cói, chiếu tre…

Chất thải rắn công nghiệp

Nhắc đến chủ đề chất thải rắn là gì không thể không đề cập đến loại chất thải rắn công nghiệp.

Hiểu đơn giản, chất thải rắn công nghiệp là những chất thải phát sinh trong quá trình sản xuất, chế biến công nghiệp ở nhà máy, xưởng, cơ sở sản xuất hay khu công nghiệp. Những chất thải này không hoàn toàn nằm trong danh mục các chất thải nguy hại. Tuy nhiên, nếu không được xử lý đúng cách, chúng cũng sẽ ảnh hưởng đến môi trường và sức khoẻ con người.

Chất thải rắn công nghiệp được phân thành 3 loại chính là

• Chất thải hữu cơ: Bao gồm toàn bộ các vât liệu hữu cơ, có thể phân huỷ như gỗ, giấy, thức ăn, các chất hữu cơ được sử dụng trong ngành công nghiệp thực phẩm và chế biến.

• Chất thải không hữu cơ: Bao gồm toàn bộ những chất thải không thể tự phân huỷ. Ví dụ như kim loại, gốm sứ, nhựa hay những loại vật liệu xây dựng

• Chất thải tái chế: Gồm có những chất thải có thể tái chế được mà không cần phải qua nhiều khâu xử lý như giấy, kim loại, thuỷ tinh hay nhựa..

Chất thải rắn y tế

Chất thải rắn y tế là những phế thải được sản sinh trong các bệnh viện, cơ sở chữa bệnh. Các loại chất thải điển hình gồm có kim bông, găm kim, ống tiêm, dây chuyền thuốc,… Những loại chất thải này chứa nhiều khoá chất độc hại và dễ làm lây lan bệnh tật. Vì thế, thông thường lượng rác thải này cần phải bàn giao cho cơ quan xử lý rác thải theo danh mục chất thải độc hại

Chất thải rắn đô thị

Chất thải rắn là gì? Chất thải rắn đô thị là gì? Dựa theo phân tích của các cơ quan chuyên ngành, chất thải rắn đô thị được hiểu chung là những phế phẩm được tạo ở đô thị và vứt bỏ trong khu vực đô thị. 

Các chất thải rắn đô thị thường được phát sinh từ khu dân cư, các khu thương mại, cơ quan bệnh viện, trường học và cả trong các công trình xây dựng. Thông qua lượng rác thải rắn đô thị này, chúng ta có thể thấy được bức tranh về lối sống và thói quen tiêu dùng của người dân thành phố. 

Chất thải rắn xây dựng

Khi tìm hiểu về chủ đề chất thải rắn là gì, không nhiều người thực sự quan tâm đến loại chất thải rắn xây dựng. Bởi lẽ, không nhiều người thực sự có kiến thức về loại phế thải xây dựng. Hơn hết, chất thải cũng không quá phổ biến và có những ảnh hưởng nghiêm trọng.

 Chúng ta có thể hiểu rằng, chất thải rắn xây dựng là toàn bộ những vật liệu thải đã phát sinh trong quá trình xây dựng, cải tạo, sửa chữa hay phá dỡ công trình. Đặc điểm chính của những chất thải này là có kích thước lớn, cồng kềnh, khó phân huỷ và có thể tái chế thành nhiều nguyên liệu mới.

Ví dụ điển hình cho chất thải rắn xây dựng là gạch vữa, bê tông, ngói vỡ, sắt thép, kính, thach cao…

Chất thải rắn nông nghiệp

Là toàn bộ những chất thải phát sinh trong các hoạt động sản xuất nông nghiệp như trồng trọt, chăn nuôi hay thuỷ sản… Chất thải nông nghiệp có sự đa dạng về thành phần, bao gồm cả chất thải hữu cơ, vô cơ. Hơn nữa, loại rác thải này lại phát sinh ở các khu vực rộng lớn và tập trung theo những mùa nhất định trong năm. 

Ngoài ra, những chất thải rắn nông nghiệp có thể tái sử dụng hoặc biến thành nhưng dòng phân bón hữu cơ và nhiên liệu sinh học. Các ví dụ điển hình về chất thải rắn nông nghiệp là rơm rạ, bã mía, phân chuồng, thức ăn thừa, vỏ tôm, nội tạng gia súc…

Quy định về xử lý và phân loại rác thải rắn sinh hoạt mới nhất

Vấn đề quản lý và xử lý chất thải rắn hiện nay được Nhà nước đặc biệt quan tâm. Để tránh bị phạt hành chính, mỗi cá nhân và hộ gia đình cần nắm rõ các quy định sau:

1. Mốc thời gian bắt buộc phân loại rác tại nguồn:

Theo Khoản 7 Điều 79 Luật Bảo vệ môi trường 2020, chậm nhất là ngày 31/12/2024, các hộ gia đình, cá nhân bắt buộc phải thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn thành các nhóm: Chất thải rắn có khả năng tái sử dụng, tái chế; Chất thải thực phẩm; và Chất thải rắn sinh hoạt khác.

2. Chế tài xử phạt nếu vi phạm:

Theo Khoản 1 Điều 26 Nghị định 45/2022/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường:

Phạt tiền từ 500.000 VNĐ đến 1.000.000 VNĐ đối với hành vi hộ gia đình, cá nhân không phân loại chất thải rắn sinh hoạt theo quy định; không sử dụng bao bì chứa chất thải rắn sinh hoạt theo quy định.

3. Các quy định về thu gom và chi phí:

Phí thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sẽ dần chuyển sang tính dựa trên khối lượng hoặc thể tích rác thải phát sinh, thay vì tính cào bằng theo hộ gia đình như trước đây.

Các đơn vị thu gom, vận chuyển rác thải phải sử dụng phương tiện chuyên dụng, đảm bảo không làm rơi vãi, rò rỉ nước rỉ rác gây ô nhiễm môi trường.

5 phương pháp xử lý chất thải rắn phổ biến tại Việt Nam

Phương pháp xử lý chất thải rắn là gì? Nên áp dụng giải pháp nào? Hãy theo dõi bảng so sánh dưới đây để biết được bức tranh tổng quan về phương án xử lý rác thải rắn tốt nhất:

Tác động nghiêm trọng của chất thải rắn nếu không được quản lý đúng cách

Không phải ngẫu nhiên mà vấn đề chất thải rắn là gì, xử lý thế nào được chính quyền địa phương và nhà nước quan tâm hơn cả. Sở dĩ, chúng được đề cao như vậy là vì rác thải rắn nếu không được quản lý và xử lý đúng cách sẽ gây ra nhiều tác hại khủng khiếp. Cụ thể:

• Làm ô nhiễm nguồn đất và mạch nước ngầm
• Khí metan sản sinh từ trong rác thải rắn có thể làm ô nhiễm môi trường, ô nhiễm không khí trầm trọng
• Huỷ hoại hệ sinh thái đất, biển và “giết chết” hàng nghìn loài sinh vật
• Làm phát tán và lây lan các dịch bệnh ở người như sốt xuất huyết, dịch tả, phong hàn
• Tồn đọng các nguy cơ bị phơi nhiễm hoá chất ở người và gây ra những căn bệnh mãn tính, ung thư, những vấn đề liên quan đến thần kinh
• Gân tổn thất kinh tế nặng nề cho cả nước khi đất đai, nước bị ô nhiễm các làng nghề trồng trọt hay nuôi trồng thuỷ sản đều không thể phát triển
• Trở thành một gánh nặng chi phí cho nhà nước khi phải dọn dẹp, xử lý, khắc phục tình trạng ô nhiễm và hỗ trợ chăm sóc y tế cho con người
• Rác thải bốc mùi hôi thối làm giảm chất lượng cuộc sống con người và làm sản sinh những vấn đề xã hội khác

Hướng dẫn thực tiễn từ Phelieu.vn: Cách tự phân loại rác tại nhà để bán phế liệu

Phân loại rác không chỉ để tuân thủ pháp luật mà còn là cách giúp bạn có thêm một khoản thu nhập nhỏ. Dưới đây là hướng dẫn thực tiễn từ chuyên gia của Phelieu.vn giúp bạn dễ dàng tách biệt rác “bán được” và rác “phải bỏ đi”:

Nhóm rác CÓ THỂ bán phế liệu (Nên gom riêng vào túi/thùng sạch):

• Nhựa: Các loại chai nước suối (PET), vỏ bình xà phòng, thau chậu nhựa hỏng, ghế nhựa gãy. Mẹo: Hãy súc rửa sạch cặn bẩn, bóp bẹp để tiết kiệm diện tích.
• Giấy: Thùng carton, sách vở cũ, báo chí, giấy in văn phòng. Mẹo: Cần giữ giấy ở nơi khô ráo, tránh ẩm mốc vì giấy ướt sẽ mất giá trị tái chế.
• Kim loại: Lon nước ngọt (nhôm), vỏ hộp sữa đặc (sắt), xoong nồi cũ, lõi dây điện (đồng), sắt vụn từ vật liệu xây dựng.

Nhóm rác PHẢI BỎ ĐI hoặc ủ phân (Cho vào xe rác công cộng):

• Rác hữu cơ: Vỏ trái cây, rau củ thối, thức ăn thừa, bã trà, bã cà phê (có thể tự ủ làm phân bón cây).
• Rác không tái chế được: Hộp xốp đựng thức ăn dính mỡ, tã bỉm, băng vệ sinh, giấy ăn đã sử dụng, sành sứ vỡ.

Bằng cách tách riêng nhóm phế liệu, bạn có thể tích trữ và gọi các đơn vị thu mua đến tận nhà, vừa sạch sẽ vừa có thêm thu nhập.

Những loại “chất thải rắn” nào có giá trị thu mua cao nhất hiện nay?

Bên cạnh chất thải rắn là gì thì nhiều người cũng đặt câu hỏi về loại chất thải rắn có giá trị thu mua cao nhất thị trường. Chi tiết các loại phế liệu chất thải rắn được các cơ sở thu mua săn đón gồm có:

• Đồng phế liệu: Đây là loại chất thải có giá trị cao nhất trong số các phân loại phế liệu kim loại. Các đơn vị thu mua phế liệu cũng đặc biệt yêu thích đồng nát. Nguồn đồng phế liệu thường xuất phát từ lõi dây điện, động cơ hay bên trong các thiết bị điện tử cũ…

• Nhôm: Lon nhôm, cửa nhôm, khung nhôm… cũng được thu mua với giá trị rất cao. 

• Sắt thép phế liệu: Ví dụ như ống sắt, sắt vụn, thanh sắt phế liệu…

• Nhựa: Các chai nước ngọt, chai sữa,… đều có thể tái chế thành hạt nhựa để làm thành những sản phẩm mới. Phân loại phế liệu này tồn tại rất nhiều trong cuộc sống xung quanh chúng ta. Hơn nữa, chúng lại được các đơn vị thu mua nhận thu gom mọi lúc với mức giá siêu ấn tượng

• Giấy, bìa carton: Bao gồm giấy báo, tạp chí, sách vở, bìa thùng carton…

• Vải: Vải cuộn, vải phế liệu, quần áo cũ..

Phế liệu Sao Việt – đơn vị thu mua phế liệu uy tín

Đơn vị thu mua phế liệu nổi tiếng bậc nhất thị trường và nhận được nhiều lời khen ngợi từ phía khách hàng hiện nay là Phế liệu Sao Việt. Tính đến thời điểm hiện tại, đơn vị đã có hơn 15 năm hoạt động trong ngành. Phế liệu Sao Việt đã và đang là đối tác tin cậy của rất nhiều khu công nghiệp, nhà xưởng và doanh nghiệp, hộ dân.

Rất nhiều khách hàng đã trở thành “khách ruột” của đơn vị và đồng hành từ trước đến nay. Có được điều này là vì Phế liệu Sao Việt tôn trọng mọi trải nghiệm của khách hàng và không ngừng đầu tư hệ thống xe cộ, nhân công thu mua hiệu quả. 

Phế liệu Sao Việt còn làm tốt những điều dưới đây:

• Minh bạch, rõ ràng về bảng giá thu mua các loại phế liệu
• Sử dụng thiết bị cân đo điện tử, chính xác và đảm bảo quyền lợi cao nhất cho khách hàng
• Quy trình thu mua nhanh gọn, chuyên nghiệp, dễ hiểu
• Thanh toán sòng phẳng và ngay sau khi hoàn tất dịch vụ
• Có hỗ trợ dọn dẹp kho bãi cho khách hàng sau khi đã thu gom phế liệu xong xuôi
• Đầy đủ giấy tờ pháp lý kinh doanh và tuân thủ mọi quy định về bảo vệ môi trường

Phế liệu Sao Việt rất hân hạnh được phục vụ quý khách! Liên hệ tới chúng tôi ngay để được tư vấn chi tiết hơn

Mr Khang

Mr. Khang CEO của Công ty TNHH Phế Liệu Sao Việt  là một chuyên gia giàu kinh nghiệm với hơn 10 năm hoạt động trong lĩnh vực tư vấn và thu mua phế liệu giá cao trên toàn quốc. Mr Khang sở hữu kiến thức sâu rộng về thị trường phế liệu từ các loại vật liệu như sắt, thép, nhôm, nhựa, đến vải và các loại phế liệu khác. Sẵn sàng hỗ trợ quý khách hàng thu mua phế liệu với giá cao nhất.