Doanh nghiệp cần tuân thủ đúng quy định khi thu tiền bán phế liệu định khoản để đảm bảo tính minh bạch và chính xác trong báo cáo tài chính. Việc ghi nhận đúng trong các khâu: bán phế liệu từ sản xuất (có nhập kho), bán trực tiếp (không qua kho) và bán từ thanh lý tài sản cố định (TSCĐ) sẽ yêu cầu các bút toán Nợ/Có khác nhau liên quan đến các TK 111, 112, 131, 152, 154, 5118, 3331…
Bên cạnh đó, việc xuất hóa đơn GTGT là bắt buộc (mức thuế phổ biến là 10%). Các chi phí vận chuyển, bốc xếp nếu có đủ chứng từ cũng được tính vào chi phí hợp lý giúp giảm thuế TNDN. Với các cá nhân thu gom phế liệu không đăng ký kinh doanh, họ không cần xuất hóa đơn; tuy nhiên, doanh nghiệp mua lại cần lập bảng kê đầy đủ.
Phế liệu Sao Việt là một trong những doanh nghiệp dẫn đầu trong ngành thu gom phế liệu, với dịch vụ uy tín, minh bạch và hoạt động hợp pháp toàn quốc. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết cách định khoản cho từng trường hợp cụ thể.

Cách định khoản chi tiết từng trường hợp bán phế liệu
Việc hạch toán tiền bán phế liệu định khoản đúng trong các trường hợp cụ thể sẽ giúp doanh nghiệp nhìn nhận rõ và khách quan hơn về tình hình tài chính. Hiện tại, theo quy định trong Thông tư 200/2014/TT-BTC và Thông tư 133/2016/TT-BTC, có 3 trường hợp định khoản phổ biến nhất:
Hạch toán phế liệu thu hồi từ sản xuất (bán có nhập kho)
Cách tính này áp dụng cho những phế liệu đã được thu hồi trong quá trình sản xuất. Phế liệu vẫn đang còn giá trị và được nhập kho quản lý trước khi xuất bán cho đơn vị thu gom. Kế toán cần thực hiện các bước định khoản như sau:
Bước 1: Khi nhập kho phế liệu thu hồi từ sản xuất:
Nợ TK 152: Nguyên liệu, vật liệu (Chi tiết phế liệu).
Có TK 154: Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang.
Bước 2: Khi xuất kho bán phế liệu đã thu tiền: Kế toán phải thực hiện đồng thời 2 bút toán sau để phản ánh đúng doanh thu và giá vốn:
Bút toán 1: Ghi nhận doanh thu bán phế liệu và thuế GTGT đầu ra:
Nợ TK 111, 112, 131: Tổng số tiền thu về.
Có TK 511 (Chi tiết TK 5118): Doanh thu bán phế liệu, phế phẩm.
Có TK 3331 (Chi tiết TK 33311): Thuế GTGT đầu ra phải nộp (10%).
Bút toán 2: Ghi nhận giá vốn phế liệu xuất kho:
Nợ TK 632: Giá vốn hàng bán.
Có TK 152: Nguyên liệu, vật liệu (Ghi giảm kho phế liệu).

Hạch toán bán phế liệu thẳng (không qua nhập kho)
Cách định khoản này áp dụng trong trường hợp phế liệu phát sinh tại xưởng sản xuất và bán thẳng cho đơn vị thu mua mà không làm thủ tục nhập kho. Kế toán có thể hạch toán tiền bán phế liệu định khoản theo một trong hai cách sau:
Cách 1: Ghi giảm trực tiếp giá thành sản phẩm chính (Ưu tiên áp dụng):
Nợ TK 111, 112, 131: Tổng giá trị thu về (đã bao gồm thuế).
Có TK 154: Chi phí sản xuất dở dang (Giảm trực tiếp giá thành sản phẩm chính).
Có TK 3331 (Chi tiết TK 33311): Thuế GTGT đầu ra phải nộp.
Cách 2: Ghi nhận doanh thu bán phế liệu: Trong trường hợp giá trị phế liệu nhỏ, không đáng kể, kế toán có thể ghi nhận thẳng vào doanh thu:
Nợ TK 111, 112, 131: Tổng giá trị thu về.
Có TK 5118: Doanh thu bán phế liệu.
Có TK 3331: Thuế GTGT đầu ra.
(Lưu ý: Với cách 2, bạn không cần phải hạch toán giá vốn vì phế liệu không qua khâu nhập kho nên không xác định được giá trị nhập ban đầu).

Hạch toán phế liệu thu hồi từ thanh lý TSCĐ
Phế liệu thu hồi từ quá trình thanh lý Tài sản cố định (TSCĐ) thường là sắt vụn, khung xe, linh kiện cũ… Phần giá trị thu hồi này thường được xem như một khoản thu nhập khác của doanh nghiệp.
Khi có phát sinh thu hồi và thu tiền bán phế liệu định khoản từ TSCĐ, kế toán ghi chép như sau:
Bước 1: Nhập kho phế liệu từ thanh lý TSCĐ:
Nợ TK 152: Nguyên liệu, vật liệu (Chi tiết phế liệu).
Có TK 711: Ghi nhận các khoản thu nhập khác từ phế liệu.
Bước 2: Khi xuất bán số phế liệu này: Bút toán phản ánh doanh thu:
Nợ TK 111, 112, 131: Tiền mặt / Tiền gửi ngân hàng / Phải thu khách hàng.
Có TK 5118 (hoặc 711): Doanh thu khác từ bán phế liệu.
Có TK 3331: Thuế GTGT phải nộp.
Bút toán phản ánh giá vốn:
Nợ TK 632: Giá vốn hàng bán.
Có TK 152: Nguyên liệu, vật liệu (Giảm giá trị phế liệu trong kho).

Quy định bắt buộc về hóa đơn, chứng từ khi bán phế liệu
Bên cạnh cách thu tiền bán phế liệu định khoản các doanh nghiệp còn cần để ý tới những quy định bắt buộc dưới đây:
Bán phế liệu có phải xuất hóa đơn không?
CÓ! Bán phế liệu nhất định phải xuất hoá đơn GTGT. Đây là quy định bắt buộc do hệ thống pháp luật hiện hành quy định. Quá trình xuất hoá đơn bán phế liệu tại các doanh nghiệp cần được thực hiện như sau:
- Phân loại hoá đơn: Sử dụng hoá đơn giá trị gia tăng trong trường hợp doanh nghiệp kê khai thuế theo phương án khấu trừ. Sử dụng hóa đơn bán hàng nếu như sử dụng phương pháp thu mua trực tiếp.
- Nội dung hoá đơn: Trong hoá đơn cần nêu rõ các nội dung như sau: tên hàng hoá, đơn vị tính, số lượng, đơn giá, thành tiền, thuế GTGT và tổng cộng tiền cần thanh toán
- Ngày xuất hoá đơn: Là ngày mà doanh nghiệp chuyền quyền sở hữu, ngày giao hàng thực tế…

Lưu ý:
Tất cả doanh nghiệp nhất thiết phải kê khai, nộp thuế GTGT cùng với thuế TNDN đã phát sinh từ doanh thu. Đối với những cá nhân không làm kinh doanh, chỉ bán phế liệu nhỏ lẻ, không thường xuyên thì không cần xuất trình hoá đơn.
Thuế suất GTGT cho phế liệu là bao nhiêu?
Dựa theo nội dung trong Thông tư 219/2013/TT – BTC tại điều 11:
Các loại phế liệu, phế phẩm khi được thu hồi, tái chế và sử dụng lại bắt buộc doanh nghiệp phải chi trả thuế GTGT theo phân loại từng mặt hàng. Mức thuế áp dụng chung là 10%.
Dựa theo quy định trên: khi các phế liệu, phế phẩm được bán ra luôn luôn phải được áp dụng mức thuế suất của mặt hàng tạo ra nguồn phế liệu, phế phẩm đó. Ví dụ dễ hiểu như sau:
Doanh nghiệp đã sản xuất ra bàn ghế. Trong quá trình sản xuất có nguồn phế liệu là mùn cưa. Thuế GTGT khi bán bàn, ghế là 10%. Vì vậy khi doanh nghiệp bán mùn cưa, bạn cần phải chịu mức thuế GTGT là 10%.

Bộ chứng từ đầy đủ hợp lệ bao gồm những gì?
Bên cạnh cách thu tiền bán phế liệu định khoản, các doanh nghiệp cần phải xuất trình được bộ chứng từ đầy đủ các loại giấy tờ dưới đây:
- Phiếu nhập kho
- Bảng kê khai hàng hoá nhập kho
- Các loại giấy phép hợp lệ với ngành nghề doanh nghiệp đang kinh doanh/doanh nghiệp xuất khẩu phế liệu nhập kho

Giải đáp các câu hỏi thường gặp về thu tiền bán phế liệu định khoản
Liên quan tới chủ đề thu tiền bán phế liệu định khoản, Phế liệu Sao Việt cũng thường xuyên nhận được các thắc mắc như sau:
Không xuất hóa đơn khi bán phế liệu bị phạt bao nhiêu?
Giống như chúng tôi đã đề cập ở trên, việc xuất trình hoá đơn khi bán phế liệu là quy định bắt buộc. Nếu không xuất trình hoá đơn sẽ được quy vào hành vi vi phạm pháp luật. Dựa theo Nghị định 125/2020/NĐ – CP thì mức phạt cho hành vi này được nêu rõ như sau:
Mức phạm hành chính 500.000 – 1.000.000 VNĐ cho các trường hợp:
- Không lập hoá đơn tổng hợp giá trị thu mua
- Không lập hoá đơn rõ ràng với các loại phế liệu đã bán
Mức phạt từ 10.000.000 – 20.000.000 VNĐ áp dụng cho:
- Các hành vi không lập hoas đơn khi bán hàng hoá và cung cấp các dịch vụ cho người mua theo quy định

Đối với những cá nhân cố tình không lập hoá đơn để trốn thuế thì phạt tiền từ 1,5 – 3 lần số thuế đã trốn. Ngoài ra, Chính phủ còn yêu cầu các cá nhân phải có biện pháp khắc phục hậu quả như:
- Nộp đủ số tiền thuế trốn vào ngân sách nhà nước
- Lập lại hoá đơn theo quy định.
Chi phí vận chuyển, bốc xếp phế liệu có được tính vào chi phí hợp lý không?
CÓ! Tuy nhiên doanh nghiệp cần đáp ứng tốt 3 điều kiện:
- Khoản chi phát sinh liên quan đến quá trình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp
- Chủ doanh nghiệp có đầy đủ các hoá đơn, chứng từ hợp pháp
- Có các chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với những đơn mua hàng có giá trị trên 20.000.000 VNĐ
Chi phí này được tính vào chi phí hợp lý giúp cho các doanh nghiệp giảm tối đa thuế TNDN cần nộp. Tuy nhiên, điều tiên quyết luôn là các doanh nghiệp đáp ứng tốt những điều kiện mà pháp luật quy định.

Cá nhân thu gom phế liệu bán lại cho công ty thì xử lý thế nào?
Hiện tại, số lượng cá nhân thu gom phế liệu ngày càng nhiều. Những cá nhân này không cần phải đăng ký kinh doanh và được nhà nước ưu tiên về nhiều điều. Cụ thể:
- Không cần xuất trình hoá đơn: Những người thu gom phế liệu nhỏ lẻ, không thường xuyên và không làm đăng ký kinh doanh thì không nhất thiết phải xuất trình hoá đơn
- Không cần nộp thuế TNCN: Trong trường hợp, quá trình mua bán tạo ra mức lợi nhuận lớn thì các cá nhân mới được xem xét là hoạt động kinh doanh và nộp thuế đúng luật

Đối với công ty phế liệu thu mua từ các cá nhân thì cần phải:
- Lập bảng kê khai đã thu mua hàng hoá, dịch vụ
- Cung cấp đầy đủ chứng từ thanh toán
- Lưu trữ hồ sơ cùng với các tài liệu liên quan đến giao dịch
Tổng kết
Chi tiết về cách thu tiền bán phế liệu định khoản, đơn vị đã cập nhật chi tiết ở trên. Hiện tại, Phế liệu Sao Việt đang là đơn vị “lão làng” trong ngành thu mua phế liệu giá cao, dịch vụ uy tín, chuyên nghiệp. Đơn vị có hơn 15 năm kinh nghiệm trong ngành và phục vụ hơn 10.000 đối tác trên khắp cả nước trong nhiều năm qua. Phế liệu Sao Việt nhận được vô vàn lời khen từ phía khách hàng về dịch vụ, giá thu gom và thái độ phục vụ. Đơn vị thu gom không giới hạn số lượng và mở rộng phạm vi thu mua trên toàn quốc. Hơn tất cả, đơn vị thực hiện nghĩa vụ thuế đầy đủ và đúng quy định.
Chi tiết về các phân loại phế liệu đơn vị thu mua như sau:

Mr. Khang CEO của Công ty TNHH Phế Liệu Sao Việt là một chuyên gia giàu kinh nghiệm với hơn 12 năm hoạt động trong lĩnh vực tư vấn và thu mua phế liệu giá cao trên toàn quốc. Mr Khang sở hữu kiến thức sâu rộng về thị trường phế liệu từ các loại vật liệu như sắt, thép, nhôm, nhựa, đến vải và các loại phế liệu khác. Sẵn sàng hỗ trợ quý khách hàng thu mua phế liệu với giá cao nhất.





